Æввахс азты Ирыстон-Аланийы чырыстон дины уырнонтæн иууыл тынгдæр æнхъæлмæкæсæн цаутæй иу у Аланийы дзуарæфтыдыл 1100 азы сæххæсты бон банысан кæнын, кæцымæ цæттæгæнæн куыстыты активон хайад исынц Ирыстоны духовон æмæ политикон хицауиуæгад. Ацы процессты ахсджиаг нысаниуæг ис Дзæуджыхъæуккаг æмæ Алайнаг епархитæн дæр. Ацы нысаниуæгджын бонмæ цæттæгæнæн куыстытæ куыд цæуынц, епархийы истори æмæ йæ абоны боны тыххæй, афтæ ма Ирыстон-Аланийы хуссар хайы чырыстон дины рæзты иуæй-иу нюансты тыххæй ИА «Рес»-æн йæ интервьюйы радзырдта Дзæуджыхъæуккаг æмæ Алайнаг епархийы пресс-службæйы къухдариуæггæнæг Ольга Байматова.

— Æрæджы Уæрæсейы Федерацийы Президент йæ къух æрфыста Аланийы дзуардзыдыл 1100 азы сæххæсты бæрæгбон нысан кæныны тыххæй барамындыл. Ацы бон банысан кæнынмæ епархи йæхи куыд цæттæ кæны? Ацы бæрæгбон нысан кæнынмæ Хуссар Ирыстон цы форматы æрбаиу уыдзæн?

— Æввахс азтæ Дзæуджыхъæуккаг епархийæн уыдзысты Аланийы дзуарæфтыды 1100 азы юбилейы егидæйы бын. Президенты барамынд уыд архиепископ Леониды фæрцы, Цæгат Ирыстон-Аланийы къухдариуæгад æмæ патриарх Кириллы фарсхæцынадæй. Ирыстон-Аланийæн ацы цауы хисæрмагонд роль кæй ис, уый тынг раст у, уымæн æмæ ацы этнокультурон тыгъдады ирон адæм бахъахъхъæдтой сæ хæдхуыздзинад æмæ рагон культурæ. Йæ æнæфæхицæнгæнгæ хай бирæ æнусты размæ ссис  Алайнаг чырыстон дин, кæцы йæхимæ æрбаиу кодта æмæ йæхи мидæг бахъахъхъæдта аивгъуыйгæ мин азты культурон традицитæ.

Юбилейон бæрæгбонмæ цæттæ кæнынæн саразын хъæуы концепци, программæ бацæт-тæ кæнын, кусæгон къорд саразын. Æмбарын хъæуы уый, æмæ æппæт уыдæттæ реализацигонд æрцæудзысты æрмæстдæр аргъуан æмæ паддзахады, афтæ ма не ‘хсæнады æнгом æмгуысты руаджы, уыцы нымæцы хуссарирыстойнаг æхсæнады уæрæх фæлтæрты фарсхæцынадæй.

Юбилеймæ цæттæ кæныны сæйраг мидис у Алайнаг чырыстон дины сæндидзын кæнын, кæцы йæ рады фæнд кæны уæрæх программæ бацæттæ кæнын. Уый анхъæвздзæн Ирыстоны культурон царды алы фадыгмæ дæр. Цæвиттон, ирон æвазагмæ ратæлмацгонд Хуыцаумæ скуывдтæ æрмæст ирон æвзаджы рæзтæн не сты ахъаз, фæлæ ма гаранти сты йæ бахъахъхъæнын æмæ дзы æгæрон перспективæйы практиконæй пайда кæнынæн.

Фарст карзæй лæууы историон цыртдзæвæнтæ бахъахъхъæныны тыххæй дæр. Астæуккаг æнусты уникалон арæзтадтæ сты аварион уавæры æмæ сæ хъæуы реставраци. Мах нæ фыдæлты бынтæ куынæ бахъахъхъæнæм, уæд нын нæ уыдзæн, нæ фæстагæттæн цы ныууадзæм, уый.

Экономикон перспективæтыл куы дзурæм, уæд республикæйы æмвæзадыл туризмы рæзты тыххæй хъæуы рагзаманты нæхи материалон культурæйы демонстраци, уыцы нымæцы уыцы цыртдзæвæнты, кæцытæ æнæмæнгхъæуæг сты туристон балцытæн æмæ нæ национ культурæйы презентацийæн.

Æнæдызæрдыгæй, инициативæты бæрæг хай реализаци цæудзæн иурæстæджы Ирыстон-Аланийы цæгаты дæр æмæ хуссары дæр. Апрель-майы фæнд цæуы Дзæуджыхъæуккаг епархийы проекттæй иуы презентаци Цхинвалы ауадзын, кæцы реализаци цæуы юбилейон бæрæгбонмæ цæттæ кæныны фæлгæтты. Уый уыдзæн хуызфыссынады æрмæджыты æмæ графикæйы конкурстæ «Алани: ивгъуыды фæлгонцтæ», «Аллонистон: ивгъуыды сурæттæ», кæцыты нысан у историонæй бæлвырд аивадон фæлгонцты дефицит баххæст кæнын. Пилотон конкурс æмæ равдыст ауагъд æрцыдысты Цæгат Ирыстоны 2017 азы.

— Ацы азты, сæрмагондæй 2008 азы, Уæрæсейы Чырыстон аргъуан æмæ Дзæуджыхъæуккаг епархи гуманитарон æмæ социалон æгъдауæй активонæй æххуыс кодтой Хуссар Ирыстонæн. Нæ сывæллæттæ мингæйттæй уыдысты Алагиры моладзандоны. Ныртæккæ цахæм программæтæ цæуынц реализаци кæнæ цахæмтæ цæуыц цæттæ реализаци кæнынмæ?

— О, ды раст дæ, зын саргъгæнæн ис, нæ хуссайраг æфсымæртæн Алагиры сылгоймæгты моладзандон 2008 азы гуырдзиаг агрессийы рæстæджы цы æххуыс бакодта, уымæн. Ныр махæн тынг ахсджиаг у моладзандоны цур сывæллæтты Елизаветæйаг реабилитацион центр æххæст хъомысæй сæндидзын кæнын, кæцы æххуыс кæны æппæт Ирыстоны сывæллæттæн. Хуссар Ирыстоны территорийыл иу-уыл ахсджиагдæр проект у, Цхинвалы уаз Æртæиууон аргъуаны арæзтад. Реализацийы мах дæр хайад исæм. Ам райдыдта фæстаг, фæлæ тынг ахсджиаг этап — мидæггаг къулты фæлгонц кæнын. Æнæдызæрдыгæй, уыцы аргъуан суыдзæн Хуссар Ирыстоны сæйраг горæт Цхинвалы фидыц.

— Чизоны ды зонгæ дæ, Хуссар Ирыстоны цы процесстæ цæуы, уыдонимæ. Цахæм комментари сараздзынæ, Аланийы национ аргъуан саразынвæнд кæй цæуы, уый тыххæй, ис гæнæн, æмæ йын иннæ аргъуанты æрдыгæй фарсхæцынад уа?

— Республикæ Хуссар Ирыстоны Конституцийы чырыстон дин нымад у национ хиæмбарынады бындуртæй сæ иуыл. Ныртæккæ Хуссар Ирыстон лæууы йæ паддзахадон арæзтады фæндагыл. Æвзонг паддзахад цы равзардзæн —  Цæгат Ирыстонимæ баиу уыдзæн, уæрæхдæр — Уæрæсеимæ, æви хæдбарæй баззайдзæн, уымæ нæ кæсгæйæ, цыфæнды сценарийæ дæр дины фарст уыдзæн иууыл ахсджиагдæртæй сæ иу. Уыцы ахсджиагдзинады æмбарынад ис республикæйы къухдариуæгадмæ.

Уæлдæр куыд банысан кодтон, афтæмæй мах стæм Алайнаг чырыстон дины традицитæ сæндидзын кæныны фарс, фæлæ уыимæ ма хъуамæ æрхауæм фæстæмæ национализммæ, кæцы Чырыстон динæй йæхи бæрзонддæр кæндзæн. Ахæм цæвиттонтæ историйы уыд, этноцентризм-иу иуæй-иу аргъуанты æркодта стыр проблемæтæм. Националистон бындурыл хи Аргъуан аразæн нæй, уый у чырыстон дины æмбарынады ныхмæ, уымæн æмæ Хуыцауæн нæй «нæдæр эллин, нæдæр иудея». Национализм вæййы æрмæстдæр бердзенаг схизматиктæм, кæцытимæ йæхи иу кæны Алайнаг епархи. Цы у Грецийы æцæг чырыстонты Аргъуан? Уый у Грецийы раскольникон структурæтæй сæ иу, кæцы официалонæй нымад нæу æрмæст Дунеон Чырыстон Аргъуанты нæ, фæлæ Грецийæн йæхи мидæг дæр. Уый тыххæй Хуссар Ирыстон официалонæй кæй банымадта бердзенаг старостильникты, уый Цхинвалæн æппындæр ницы пайда радта, æрхаста йын æрмæст динон-монон зиан нæ, фæлæ, фыццаг рады — политикон зиан. Уый та уый нысан кæны, æмæ бирæ паддзахадты æрдыгæй Хуссар Ирыстоны банымады шанс бирæ хатты фæкъаддæр.

Каноникон чырыстон дины Аргъуантæ  сты хæдбар æмæ дунеон ахастытыл чи æндавы, ахæм субъекттæ, уый тыххæй Дунеон Чырыстон Аргъуанты ныхмæ хи æвæрын уаит стыр стратегион рæдыд. Хуссар Ирыстон йæ хæдбардзинад стыр туг ныккалдæй уый тыххæй нæ райста, цæмæй дзы пайда кæной дызæрдыггаг дины инициативæты тыххæй, кæцытæ ныххицæнтæ кæндзысты æрмæст Хуссар Ирыстоны нæ, фæлæ ма цæлхдур уыдзысты Цæгат Ирыстонимæ духовон интеграцийæн. Афтæ-мæй нæ бон нæ уыдзæн не ‘фсымæртимæ æх-хæстхъомæй канонион æгъдауæй ахастытæ аразын.

Хъуамæ æмбæрстгонд уаит, бынæттон аргъуанты канонион арæнтæ вазыгджын æмæ дæргъвæтин рæстæджы фарст кæй у, кæцы скъуыддзаг цæуы æрмæстдæр Дунеон Чырыстон дины механизмты фæлгæтты æмæ домы бынæттон æмæ автокефалон æппæт аргъуанты фарсхæцынад. Патриарх зонгæ у, Хуссар Ирыстоны цы процесстæ цæуы, уыдонимæ. Рох кæнын нæ хъæуы ивгъуыд аз Бибылты Анатоли Патриархимæ кæй фембæлд, уый.

Канонион Аргъуантæй иу дæр нæ уыдзæн дихтæ кæныны легитимондзинады фарс, Алай-наг епархийы официалонæй банымайын та ахæм уыдаид. Æндæр ныхас кæнын та адæмы сайын уыдзæн. О, фæлæ мах зонæм иерархтæ æмæ сауджынтыл, афтæ ма æрфæсмоны руаджы хуымæтæг адæмы дихтæ кæнынæй раздæхыны цæвиттонтæ. Уыцы практикæйæ пайда цæуы æнусты дæргъы.

Интервью мыхуыр цæуы

фæцыбыргондæй

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.