Фыццæгæм декабры нæ республикæйы дæр банысан кодтой СПИД-ы ныхмæ тохы дунеон бон. Ацы бон нысан цæуы 1988 азæй фæстæмæ. Нæ республикæйы сæрмагонд службæты инициативæмæ гæсгæ организаци æрцæуынц мадзæлттæ. Тæссаг хæцгæ низæй хи бахизыны сæраппонд беседæтæ æмæ тымбыл фынгты уæлхъус фæсивæдимæ бæстондæрæй æрныхас кæнынц уæлдæр банысангонд службæты специалисттæ. СПИД у инфекцион низ æмæ хæссы глобалон тæссагдзинад æппæт адæймагадæн. Уымæ гæсгæ æппæт дунейы дохтыр-специалисттæ сидынц, цæмæй се ʻнæниздзинадмæ уой цырддзастдæр æмæ рæстæгыл хос кæной ацы низы уацары бахауæг рынчынтæ. СПИД-ы проблемæ глобалон кæй у, уый тыххæй йыл фылдæр хъæуы дзурын фæсивæды ‘хсæн, амонын сын хъæуы, сæхи дзы куыд бахизой, æппæт уыдæттæ.

Тыбылты Алыксандры номыл паддзахадон университеты дæр банысан кодтой СПИД-ы ныхмæ тохы дунеон бон. Ам тымбыл фынджы уæлхъус университеты ахуыргæнджытæ æмæ студенттæ ректор Тедеты Вадимы сæргълæудæй æрныхас кодтой низы фæзынды истори æмæ йæ фæстиуджыты тыххæй. Мадзалы ма хайад райстой нæ республикæйы Æнæниздзинад хъахъхъæныны æмæ социалон рæзты министр Тотчиты Георги, уæрæсейаг специалист Светлана Константинова, Ахуырад æмæ зонады министр Гасситы Натали.

Мадзаламонæг — университеты ахуыргæнæг Джиоты Циалæ йæ бацæуæн ныхасы студентты базонгæ кодта тымбыл фынгы темæимæ æмæ банысан кодта Уæрæсейы æмæ æгас дунейы дæр нысан кæй фæцæуы ацы бон, уый. «Ацы бон хуымæтæджы не ‘рцыд фыст календары. Уый у нæ дохтырты, нæ адæмы фæдисхъæр, цæмæй адæймагад йæхи хиза æнамонддзинад хæссæг низæй. СПИД у, диссагæн чи баззад, ахæм тæссаг низ æмæ, стыр хъыгагæн, æппæт дунейыл парахат кæны. Ахуыргæндтæ лæмбынæг ахуыр кæнынц низы фæзынды фыццаг аххосæгтæ æмæ æрцæуынц ахæм хатдзæгмæ, кæй йын ис цалдæр аххосаджы. СПИД зыны ахæм вирусæй, кæцы адæймаджы иммунитет кæны лæмæгъ æмæ ма йæ фæстæ расайы æндæр низтæ дæр. Ацы низы ныхмæ рынчынтæ рæстæгыл куынæ тох кæной, уæд ын вæййы мæгуырау фæстиуæг. Махæн ныртæккæйы дуджы нæ сæйраг хæс у, цæмæй æруромæм низ парахаткæныны хъуыддаг. Уымæ гæсгæ фæсивæд хъуамæ кæддæриддæр хъуыды кæной цы къахдзæфтæ аразынмæ фæхъавынц, ууыл. Аудгæ ахаст сын уа се ʻнæниздзинадмæ», — загъта Джиоты Циалæ.

Тымбыл фынджы раныхас кодта университеты ректор Тедеты Вадим. Уый мадзал ауадзыны хъуыддаг банымадта æнæмæнгхъæуæгыл æмæ ахсджиагыл. «Низы тыххæй бæстондæрæй зæгъдзысты нæ уазæг специалисттæ. Фæлæ мæн фæнды зæгъын уый æмæ ацы хъуыддаг махæн нæ республикæйæн актуалон кæй нæу. Махмæ ис хорз фæсивæд æмæ нæ фылдæр дзурын хъæуы СПИД-ы профилактикæйыл. Æнæуый та хъæуы низ æруромыны ныхмæ тох кæныны мадзæлттæ исын», — загъта университеты ректор. Уый ма бузныджы ныхæстæ загъта мадзалы уазджытæн, тымбыл фынг сорганизаци кæныны тыххæй инициативæ кæй равдыстой æмæ студенттимæ кæй ныхас кæ-нынц, уый тыххæй.

Фæсивæдмæ ма йе ‘ргом аздæхта РХИ-йы Æнæниздзинад хъахъхъæныны министр Тотчиты Георги дæр. Уый банысан кодта, студентон царды рæстæджы чысыл зындæр кæй вæййы фæсивæдæн хистæр кары цардмæ рахизыны процесс. «Æз уын зæгъын уый, æмæ ныртæккæ сымах цы студентон рæстæджы стут, уый у иууыл хуыздæр рæстæг адæймаджы царды. Вадим Ботазы фырт куыд банысан кодта, афтæмæй мах сымахæй ныфс ис, æмæ нын кæй стут тынг хорз, æнæниз фæсивæд, уый. Уæ ног сырæзгæ университетон корпусы сымахæн рæхджы уыдзæнис æппæт фадæттæ æмæ уавæртæ ахуыр-хъомы-лады фарсты. Спорты архайынæн дæр уын дзы уыдзæнис тынг хорз уавæртæ æмæ уæ къухты ис, цæмæй уе ʻнæниздзинад уа фидар æмæ нывыл. Ацы æгъатыр низ бирæ, тынг бирæ адæмы бабын кодта, се ‘хсæн сты зарæггæнджытæ, спортсментæ æмæ афтæ дарддæр. Ацы низ не ‘взары хъæздыджыты æмæ мæгуырты», — загъта министр.

СПИД-ы тыххæй ма студенттæн стыр мониторыл æвдыст цыдысты, цахæм мæгуырау фæстиуджытæм æркæны ацы низ, афтæ ма дзы хи куыд бахизын хъæуы,  уыдæтты тыххæй роликтæ.

Уæрæсейаг иммунолог Светлана Константинова дæр æрдзырдта ацы низы тыххæй, кæд æмæ йæ цæмæн райдыдтой нысан кæнын, абон дзы цавæр статистикæ ис æмæ адæмы рæгъмæ кæй хъæуы уый фæдыл хæссын фылдæр информаци. Ома, цæмæй йыл контроль цæуа æмæ кризисæй рахизæм. Уый ма æрхаста конкретон нымæцтæ, абон Уæрæсейы, Абхазы æмæ Цæгат Ирыстоны СПИД-æй рынчынты нымæц цас у, уый фæдыл. Хуссар Ирыс-тоны та, зæгъгæ, кæронмæ бæлвырд не сты ахæм рынчынты нымæц æмæ уый фæдыл кæй цæудзæн куыст.

СПИД-ы низы тыххæй ма бæстондæрæй æрдзырдта университеты хими æмæ фармацийы кафедрæйы ахуыргæнæг Æлборты Аланæ. Ацы темæйыл цымыдисон доклад бакаст университеты студентон советы минæвар Тедеты Сæлимæ дæр.

Цхуырбаты Ларисæ

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.