Хъыгагæн, куыд Цæгат Ирыстоны, афтæ Хуссары дæр бирæ ис инвалид сывæллæттæ. Уыдонмæ æппынæдзух хъæуы ныййарджыты цæстдарын, рæстæгæй-рæстæгмæ та сын се ‘нæниздзинады уавæр фæхуыздæр кæнын. Махмæ, Хуссар Ирыстоны нæма ис ахæм фадæттæ, фæлæ Инвестпрограммæйы фæлгæтты цы Сывæллæтты реабилитацион центр арæзт цæуы, уый ацы аз эксплуатацимæ лæвæрд æрцæудзæнис. Æмæ уæд нæ республикæйы цы 50-йы бæрц ДЦП-йæ рынчын сы-вæллоны ис, уыдонæн фæзындзæнис уавæртæ бынаты сын хос æмæ реабилитаци кæнынæн.
Уæдмæ уал Хуссар Ирыстоны инвалид сывæллæттæн уавæртæ ис се ‘нæниздзинад фæхуыздæр кæнынæн Цæгат Ирыстоны центр «Ир»-ы. Уый официалонæй байгом 2015 азы 1-æм июны, раст Сывæллæтты хъахъхъæныны дунеон бон куы фæнысан кæнæм, уæд. Реабилитацион центр «Ир»-ы официалон бакондмæ уæд хуынд æрцыд Уæрæсейы Федерацийы Советы къухдариуæггæнæг Валентина Матвиенко. Уый йæ раныхасы райгондæй баззад центрæй æмæ загъта: «Абоны бон ацы центр нымад цæуы нæ бæстæйы иууыл хуыздæрыл».
Реабилитацион центры арæзтад райдыдта дыууæ азы размæ. Проекты куратор уыд Уæрæсейы Федерацийы Федералон æмбырды сенатор Хацъæты Олег. Уый бахатыд арæзтадон фирмæ «Регионстрой»-ы сæргълæууæг Икъаты Русланмæ — абон уый у Цæгат Ирыстоны Арæзтады министр. Икъаты Руслан у не ‘мзæххон, Цхинвалы район Дменисы хъæуæй. Кæд кусгæ æмæ цæргæ Цæгат Ирыстоны кæны, уæддæр йæ бирæ лæггæдтæй цух не сты канд дменисæгтæ нæ, фæлæ ма нæ горæты цæрджытæ дæр. Йæ хæрзиуæгон архайды фæрцы ивгъуыд аз нæ горæты стадион ифтонг æрцыд спортивон инвентарæй. У Хуссар Ирыстоны рог атлетикæйы федерацийы президент дæр. Уый фæрцы нæ æрыгон спортсментæ хайад райсынц бирæ ерысты.
Икъаты Руслан реабилитацион центр «Ир»-ы арæзтады тыххæй йæхæдæг загъта: «Хацъæты Олег мæм куы æрбахатыд, ома, сывæллæттæн реабилитацион центр саразæм, цыран се ‘нæниздзинад фæхуыздæр кæныны уавæртæ уыдзæнис æрмæст Цæгат Ирыстон-Аланийы инвалид сывæллæттæн нæ, фæлæ ма Хуссар Ирыстоны сывæллæттæн дæр, уæд æз иу уысм дæр нæ ахъуыды кодтон, афтæмæй сразы дæн, уымæн æмæ, хъыгагæн, мæнæн дæр ис неврологион потологиимæ сывæллон».
Икъаты Руслан æмæ Хацъæты Олег иумæ сарæзтой хæрзаудæн фонд «Лæвар». Ам цы фæрæзтæ æрæмбырд, уыдонæй арæзт цыд центры фыццаг этап. Центр официалонæй конд куы цыд, уæд Хацъæты Олег загъта: «Цæгат Ирыстон-Аланийы цы 400 ДЦП-йæ рынчын сывæллоны ис, уыдоны ныййарджыты бирæнымæц куырдиæттæм гæсгæ æрцыд мæ хъуыдымæ ацы фæнд. Куыд зонæм, афтæй неврологийы патологи кæмæн ис, ахæм сывæллæттæн æппынæдзух хъæуы хос кæнын. Бынаты ахæм медицинон æххуыс райсынæн уавæртæ кæй нæ уыд, уымæ гæсгæ сывæллæттæ реабилитаци цыдысты Китай, Австри, Германи æмæ æндæр рæтты. Ныр нæхимæ дæр фæзынд неврологийы центр, кæцы ифтонг æрцыд нырыккон медицинон ифтонггæрзтæй. Ам рынчын пациенттæн кæндзысты физиотерапи, ЛФК арт-терапи. Ис дзы уавæртæ, цæмæй алы сывæллонмæ дæр уа индивидуалон хъусдард. Фидæны пациенттæн ам арæзт æрцыдысты сæрмагонд ваннæтæ-массажертæ. Ис нæм бассейн дæр. Ам цы процедурæтæ арæзт цæуа, уыдон иууылдæр ахъаз уыдзысты ДЦП-йæ рынчын сывæллæттæн сæ уавæртæ фæхуыздæр кæнынæн», — дзырдта Уæрæсейы Федерацийы Федералон æмбырды сенатор Хацъæты Олег.
Центр кæд ивгъуыд аз 1-æм июны гом æрцыд уæддæр ам цы специалисттæ хъуамæ куыстаид, уыдон сæрмагонд ахуырмæ æрвыст æрцыдысты фæсарæнтæм. Алы специалистæй дæр ныр æххæст у центр. Уымæй уæлдай ма сæвæрдтой ноджыдæр ног техникон æмæ хосгæнæн ифтонггæрзтæ. Ног ифтонггæрзтæй райгонд сты канд сывæллæттæ нæ, фæлæ сæ ныййарджытæ дæр. Æнкъаргæ кæй кæнынц, ахæм фæндаг пандус æмæ зæлон æххуыс сты удæнцойдзинады æвдисæнтæ.
«Нæ центры ис Брайлы шрифтимæ амонæнтæ, информацион стендтæ, аудиочингуытæ, медицинон массажæн акварелаксы аппарат, диагностикон комплекс æмæ бассейнæн тренажертæ», — зæгъы ацы центры иппотерапевт Тебиаты Фатимæ.
Иууыл гыццыл пациенттæн та дзы арæзт æрцыд иппотерапи. Уыцы нысанæн центры арæзт æрцыд бæхдон æмæ манеж. Бæхтæ æрцыдысты сæрмагонд ахуыр, цæмæй æнцонтæй контакт кæной рынчын сабитимæ.
Центр «Ир» кæд Цæгат Ирыстон-Аланийы территорийыл арæзт æрцыд, уæддæр дзы бар ис Хуссар Ирыстоны сывæллæттæн дæр хос кæнынæн. Центр официалонæй сывæллæттæ исын райдыдта 8 мæйы размæ. Ныридæгæн уым йе ‘нæниздзинад фæхуыздæр кæныны нысанæн уыд 140 инвалид сабийы. Уырдыгæй æрæджы æрыздæхт не ‘мзæххон Тадтаты Изольдæ дæр. Уымæн йæ авдаздзыд чызг Иннæ реабилитаци рацыд ацы центры. «Ацы центры сабитæн æрмæст алыгъуызон процедурæтæ нæ аразынц. Ам ма хорз уавæртæ ис улæфынæн дæр. Центры территорийыл нæй асинтæ, цæмæй ДЦП-йæ рынчын сывæллæттæн ахауынæй тас ма уа. Процедурæтæй сæрибар рæстæджы сабитæн сæ бон у психологимæ аныхас кæнын. Процедурæты рæстæджы сабитæм фæлмæн ахаст ис медперсоналæй алы сабимæ дæр ис индивидуалон ахаст. Уымæ гæсгæ ам сабитæ райсынц æвæрццаг эмоцитæ», — зæгъы Иннæйы мад.
Реабилитацион центры директор Чечемты Ноннæ куыд зæгъы, афтæмæй: «Реабилитацион центры инвалид сабитæ вæййынц æртæ къуырийы бæрц амбулаторион уавæрты. Хуссар Ирыстонæй æрцæугæ пациенттæн сæ бон у ам сæ ныййарджытимæ æхсæвиуат кæнын, цалынмæ процедурæтæ нæ фæуой, уæдмæ. Куы бахъæуы, уæд та дарддæр цæуы реабилитацийы рæстæг. Уыцыиу рæстæг ам сæ бон у хос кæной 20 сабийæн. Канд Хуссар Ирыстонæй æрцæуæг сабитæ нæ, фæлæ ма цæгаттæгтæн дæр сæ зæрдæмæ тынг цæуы иппотерапийы сеанстæ, ома, цæрæгойтимæ контакт. Бæхтæ сты æрмахуыр æмæ æнцонтæй контакт кæнынц инвалид сабитимæ. Æцæг алы ахæм сеансы фæстæ бæх вæййы фæллад, уымæн æмæ йæхимæ райсы сабийы æппæрццаг эмоцитæ. Куыд зонæм, афтæмæй ДЦП-йæ рынчын сабитæ тынг баст вæййынц сæ ныййарджытыл, фæлæ уыдон цæрæгойтыл афтæ фæцайдагъ вæййынц æмæ бæхимæ контакты рæстæджы сæ ныййарджыты рæстæгмæ æрбайрох кæнынц», — зæгъы центр «Ир»-ы сæйраг дохтыр Чечемты Ноннæ.
Центр «Ир» арæзт æрцыд Дзæуджыхъæуы горæты курортон-экологон сыгъдæг бынаты зоопарк æмæ сывæллæтты æфсæнвæндаг кæм сты, уымæ хæстæг. Ардæм сæ бон у æрбацæуой, ДЦП-йæ рынчын сывæллæттæ 3 азæй 17 азы онг кæуыл цæуы, уыдон. Уый тыххæй æнæмæнг нæу сæрмагонд квотæ — æрмæстдæр хъæуы ныййарæг æмæ сывæллоны фæндон. Уæ зæрдыл уын лæууын кæнæм, ам ДЦП-йæ рынчын сывæллæттæн кæй хос цæуы æнæар-гъæй.
Уазæгты Марфа

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.