Мадæлон æвзаг, Фыдыбæстæ алы нацийæн дæр лæвæрд сты Хуыцауæй æмæ сæ хъуамæ алчидæр уарза æмæ сын кад кæна. Алы адæймагæн дæр йæ царды æппæты зынаргъдæр æмæ стырдæр хæзнатæ сты йæ Райгуырæн бæстæ æмæ йæ мадæлон æвзаг. Йæ мадæлон æвзаг чи нæ уарзы, чи йыл нæ дзуры, уый æндæр адæмы æвзаг дæр куыд æмбæлы, афтæ никуы базондзæн.

Йæ мадæлон æвзаг чи нæ уарзы, чи нæ йын аргъ кæны, уый, кæй зæгъын æй хъæуы, йæхи никуы батыхсын кæндзæн нæ республикæйы  ирон æвзагыл уагъдцæуæг иунæг ирон газет «Хурзæрин» рафыссыныл дæр. Æмæ ирон хæдзары ирон бинонтæ ирон газет, ирон чиныг куынæ кæсой, уæд нæ фидæн цæмæ æрцæудзæн, ууыл нæ ахъуыды кæнын хъæуы лæмбынæг. Ирон адæмы аккаг фырт æмæ разагъта, ирон æвзаг æмæ литературæйы бындурæвæрæг Хетæгкаты Къоста цы мадæлон æвзагыл дзырдта, уымæн куыннæ хъуамæ кад кæнæм æмæ йæ уарзæм. Куыннæ хъуамæ æмбарæм, нацийы стырдæр хъæздыгдзинад æвзаг кæй у, уый. Æвзаг адæмы уд у. Нæй æвзаг  нæй адæм. Æвæдза, ирон газет чи нæ уарзы, чи нæ йын кад кæны, уый йæхи ирон куыд хъуамæ схона. Нæ зæрдыл æрлæууын кæнæм ирон адæмы номдзыд лæг Колыты Аксойы ныхæстæ: «Нæ фæлтæртæ цæмæй хорз хъомыл кæной, цæмæй сæ мадæлон æвзаг уарзой, уый тыххæй хъæуы ахуыр æмæ размæдзыд бинонтæ… фыццаджы-фыццагдæр та — размæдзыд сылгоймаг-мад». О, алцы-дæр сæйраджыдæр мадæй цæуы, бинонтæй. Ирон æвзаджы фарн дæр саби бинонтæй хъуамæ банкъара. Хæдзары саби ирон ныхас куынæ хъуса, йæ ныййарджытæ мадæлон æвзагыл газет, журнал кæнæ чиныг кæсгæ куынæ уына, уæд уый дæр ма-дæлон æвзагæн нæ аргъ кæндзæн. Хъуамæ нæ рох ма уа иу ахсджиаг хъуыддаг: æвзагыл цас фылдæр дзурой, фыссой, кæсой, уыйас фидардæр кæй кæны, уый.

Мадæлон æвзаг алкæмæндæр мады ад хъуамæ кæна, ныййарæг мады хуызæн æй хъуамæ уарзæм, афтæ куынæ уа, уæд наци дæр нал уыдзæн. Ацы хуымæтæджы æцæгдзинад æмбаргæйæ, не ‘ппæты хæс дæр у мадæлон æвзагмæ хуыздæр æмæ уарзæгойдæр ахаст дарын. Йæ мадæлон æвзаг чи нæ уарзы, чи нæ йын аргъ кæны, йæ сæрмæ йæ мадæлон æвзагыл дзурын йæ сæрмæ чи нæ хæссы, уый цæй ирон туг æмæ стæг у?! Ахæм адæймæгтæ кады аккаг никуы вæййынц. Нæ мадæлон æвзаг нæ хæзна, нæ удлæууæн кæй у, авгау ын æрхауынæй кæй хъуамæ тæрсæм, уый тыххæй, кæй зæгъын æй хъæуы, раздæры рæстæгæй абон фылдæр дзырд цæуы. Афтæ зæгъæн дæр ис æмæ мадæлон æвзаджы рæзтæн иу чысыл æнтыстытæ дæр ис, фæлæ уæддæр æмæ уæддæр нæма стæм афтæ зæгъынхъом, æмæ нæ мадæлон æвзаджы хъысмæт катайаг нал у, зæгъгæ. Йæ аххосæгтæ дæр ын бæргæ фæагурæм, фæлæ нын хатт ирон æмбисон-дау рауайы: чидæр, дам, арс уыдта æмæ йын йæ фæд агуырдта.

Мæнмæ гæсгæ, алы æмбаргæ адæймаг дæр æмбары, мадæлон æвзаджы хъысмæт æппæтæй дæр æхсæнадæй, нæхицæй, ирон адæмæй кæнгæ кæй у, уый. Афтæ зæгъæн нæй æмæ йыл ничи кусы, никæйы æндавы, фæлæ æмхуызонæй куынæ кад кæнæм æмæ куынæ уарзæм нæ мадæлон æвзаг, стыр Къостайы æвзаг, уæд нæ хъуыддæгтæ зæрдæйы фæндиаг никуы уыдзысты. Хъуамæ ирон адæм сæ зæрдыл дарой æмæ сæ иу уысм дæр рох ма уа, ирон адæмы кадджын фырт, ахуыргонд, стыр адæймаг Абайты Васойы фæдзæхст: «Бæлас акæлы йæ уидæгтæ йын зæххæй куы стонай, уæд. Æвзаг амæлы, йæ уидæгтæ йын бинонты ‘хсæн куы сыскъуынай, уæд. Уымæ гæсгæ, ирон лæг, де взаг хъахъхъæн дæ бинонты ‘хсæн». Ацы ахсджиаг фæдзæхст зæрдыл даргæйæ, махæй алчидæр хъуамæ тырна йæ мадæлон æвзагыл дзурынмæ æмæ ирон мыхуыры фæрæзтæ кæсынмæ. Ацы ахсджиаг хъуыддаг нæ алкæйы хæс дæр у. Фæлæ ирон адæмæй алчи ацы фæдзæхст кæй не ‘ххæст кæны, уымæн та æвдисæн у нæ республикæйы мыхуырцæуæг периодикон мыхуыры фæрæзтæй йæ тираж  къаддæр кæй вæййы иунæг ирон газет «Хурзæрин»-æн.

Нымад бонтæ ма баззад 2016 азы дыккаг æмбисæн газеттæ рафыссыны æмгъуыдмæ. Абоны онг газеткæсджыты фылдæр хай хъуамæ рафысстаиккой бынæттон газеттæ, уыцы нымæцы «Хурзæрин» дæр, фæлæ нын «Югосетпечать»-ы хистæр Саулохты Зоя куыд фехъусын кодта, афтæмæй периодикон мыхуыр рафыссыны хъуыддаджы нырма нæй зæрдæрухсгæнæн бæрæггæнæнтæ. «Абоны онг газеткæсджытæ хъуамæ рафыстаиккой периодикон мыхуыры фæрæзтæ, фæлæ куыд æрвылхатт, афтæ та ныр дæр газеттæ чи рафыста, уыдоны нымæц нырма у бынтон цъус. Æцæг, газеткæсджытæ газеттæ фылдæр рафыссынц куыстмызд куы райсынц, уый фæстæ. Уымæ гæсгæ газет рафыссыны кампани аххæссы суанг 10 июлмæ. Уыимæ мæ фæнды не ‘мбæстæгтæм бахатын, цæмæй алы ирон хæдзары бинонтæ дæр исой нæ республикæйы мыхуырцæуæг иунæг ирон газет «Хурзæрин». Æз нымайын афтæ, æмæ нырма хъуамæ дæ мадæлон æвзагыл кæсай газет æмæ уый фæстæ та — нæ дыккаг паддзахадон уырыссаг æвзагыл. «Хурзæрин»-ы фæрстыл бакæсæн ис алыгъуызон темæтыл фыст цымыдисон æрмæджытæн. Ирон газет иннæ газеттæй фæстæ ницæмæй лæууы. Зынаргъ газеткæсджытæ, нымад бонтæ ма баззад газет рафыссыны æмгъуыдмæ æмæ уæ курæг дæн, цæмæй бæрнондæр ахаст равдисат ацы ахсджиаг процессмæ», — банысан кодта Саулохты Зоя.

Кæй зæгъын æй хъæуы,  мадæлон æвзагæн чи аргъ кæны, ахæм адæймæгтæ бирæ ис нæ республикæйы. Ахæмтæ алыхатт дæр рафыссынц ирон газет. Фæнды мæ рахицæн кæнын уыдонæй цалдæры, кæцытæ сæ профессимæ гæсгæ ирон æвзагмæ æппындæр ницы бар дарынц, фæлæ уæддæр кæсынц ирон газет. Куыд зæгъæм, нæ горæты 3-æм астæуккаг скъолайы ахуыры хайы сæргълæууæг, уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг Пухаты Аллæ, 2-æм музыкалон скъолайы директор Æлборты Дианæ, дохтыр Лалыты Альминæ, Сывæллæтты сфæлдыстады галуаны директор Джиоты Арянæ, университеты англисаг æвзаджы ахуыргæнæг Уалыты Зинæ æмæ бирæ æндæрты. Сæ радтæг адæмы æцæг патриотты кой уымæн ракодтон, цæмæй сæ æндæртæ дæр цæвиттон райсой æмæ рафыссой газет «Хурзæрин». Мадæлон æвзагыл газет кæсын сæрмæ нæ хæссын у адæймаджы удыхъæды фæстæзаддзинады нысан. Нæ республикæйы цæрджытæй бирæтæ, æгæрыстæмæй, нæ кæсынц бынæттон телеуынынадмæ дæр. Уыдонæн се ‘фсон вæййы сæ телевизортæ триколормæ иу кæй сты, уымæ гæсгæ сын не ‘вдисы бынæттон канал. Мæнæмæ гæсгæ, уый æфсон у, æндæра куыд нæ хъуамæ бакæсай бынæттон телеуынынадмæ, ау, нæ республикæйы цы цаутæ цæуы, уыдон искæйы дзыхæй куыд хъуамæ хъусай?!

Ныстуан — нæ республикæйы районты къухдариуæггæнджытæм, районты бæрнон адæймæгтæм, (иуæй-иутæ дзы уазал ахаст дарынц ирон мыхуыры фæрæзтæ рафыссыны хъуыддагмæ), цæмæй сæ дæлбар уæвæг районты афтæ бакусой æмæ алы ирон хæдзар дæр иса ирон газет æмæ журнал. Бæрнон адæймæгтæ хæсджын сты, цæмæй цæрджытимæ кæной æмбарынгæнæн куыст мадæлон æвзаджы тыххæй, æмбарын сын кæной, æвзаг куынæуал уа, уæд наци дæр кæй нал уыдзæн, уый.

Газеткæсджытæн мæ зæгъын фæнды уый, бахатут, уæ хиуæттæй, уæ зонгæтæй ирон газет чи нæ рафыссы, уыдонмæ, цæмæй кæсой сæ мадæлон æвзагыл æмæ афтæ-мæй сæ кæстæрты цайдагъ кæной мадæлон æвзагæн кад кæныныл. Ныртæккæйы уæззау рæстæджы кæд алцыдæр фæзынаргъ, уæддæр газеты аргъ баззад 330 сомæй. Газетæн рафыссæн ис æрвылмæй дæр. Табуафси, ма фæзивæг кæнут, æрбацæут фæнды нæ редакцимæ, фæнды — «Югосетпечать»-мæ, фæнды газеттæуæй-гæнæн киосктæм æмæ рафыссут газет «Хурзæрин».

ДЖИОТЫ Екатеринæ

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.